Tree testing, czyli test drzewa, jest metodą badawczą, której celem jest sprawdzenie, jak przyjazna i wydajna jest struktura nawigacji strony www. Wykorzystuje się ją w projektowaniu doświadczeń użytkownika (UX) i architektury informacji. Co ważne można z niej skorzystać przed etapem tworzenia wizualnej wersji interfejsu. W praktyce test drzewa pozwala projektantom zweryfikować, czy użytkownicy bez trudu odnajdują potrzebne informacje, kierując się wyłącznie hierarchią menu i nie dając się rozproszyć przez elementy wizualne czy stylistyczne.
Na czym polega tree testing?
Podczas testu drzewa użytkownicy otrzymują zestaw zadań, np. „Znajdź informacje o zwrocie towaru” lub „Gdzie znalazłbyś cennik usług?”. Następnie poruszają się po uproszczonej strukturze kategorii (tzw. „drzewie”), wybierając kolejne poziomy menu, aż do momentu, gdy uznają, że znaleźli właściwe miejsce. Wyniki testu pokazują, jak użytkownicy rozumieją strukturę informacji, jakie ścieżki wybierają i gdzie napotykają trudności.
Cele oraz korzyści płynące z testu drzewa
- Ocena zrozumiałości struktury informacji. Czy nazwy kategorii i podkategorii są jasne dla użytkownika.
- Identyfikacja punktów sprawiających problemy. Gdzie są miejsca, w których użytkownicy się gubią lub mylą.
- Porównanie różnych wariantów struktury nawigacji.
- Weryfikacja skuteczności architektury informacji. Sprawdzenie rozmieszczenia treści przed stworzeniem projektu wizualnego.
W praktyce wyniki testu najczęściej podaje się jako wskaźniki, na przykład:
- Success rate – odsetek poprawnych odpowiedzi.
- Directness – jak szybko można znaleźć bezpośrednią ścieżkę do celu.
- Time to find – czas potrzebny na odnalezienie informacji.
Szczegółowy przebieg testu drzewa
- Przygotowanie drzewa. Zredukowany układ kategorii, całkowicie pozbawiony elementów wizualnych.
- Definicja scenariuszy zadań. Zestaw realistycznych zadań, które w wierny sposób odzwierciedlają potrzeby użytkowników.
- Zrekrutowanie uczestników. Grupa, która najtrafniej odpowiada grupie docelowej produktu.
- Przeprowadzenie testu. Zarówno zdalnie, jak i stacjonarnie.
- Analiza wyników. Wskazanie obszarów, które potrzebują dopracowania.
Kiedy warto stosować tree testing?
Tree testing sprawdzi się najlepiej w momentach, gdy priorytetem jest zweryfikowanie struktury informacji i intuicyjności nawigacji, a nie szczegóły wizualne. Przydatny jest w następujących okolicznościach:
- Wczesny etap projektu. Gdy koncepcja architektury serwisu dopiero kształtuje się w głowach projektantów. Trzeba wtedy sprawdzić, czy proponowane grupowanie oraz etykiety mają sens dla potencjalnych użytkowników.
- Duża liczba treści. Tam gdzie ryzyko zagubienia się wśród podstron jest wysokie. Na przykład w serwisach, portalach lub aplikacjach mających wiele treści organizowanych w wiele kategorii.
- Redesign istniejącej struktury. Gdy planowana jest przebudowa menu lub reorganizacja sekcji i potrzebna jest szybka ocena, czy nowe rozwiązania rzeczywiście ułatwiają odnalezienie potrzebnych informacji.
- Badania użyteczności w warunkach ograniczonych zasobów. Gdy budżet lub czas nie pozwala na przeprowadzenie pełnych testów użyteczności z prototypem graficznym.
- Weryfikacja nazw i etykiet. Gdy wątpliwości budzą terminy użyte w nawigacji i chcemy sprawdzić, czy są one rozumiane w sposób spójny przez docelowych odbiorców.
- Skalowalne testy z dużą grupą uczestników. Gdy potrzebna jest statystycznie istotna próba, którą łatwiej zebrać przy pomocy prostych, tekstowych scenariuszy, zamiast pełnych prototypów interaktywnych.
W każdym z tych przypadków tree testing pozwala na szybkie, niskokosztowe i miarodajne zbadanie, czy struktura informacji rzeczywiście odpowiada oczekiwaniom i mentalnym modelom użytkowników. Co ważne, jeszcze przed fazą tworzenia UI oraz rozwojem funkcji.
Podsumowanie
Tree testing, choć z pozoru banalny, okazuje się niezwykle skutecznym narzędziem badawczym – pozwala ujrzeć, w jaki sposób użytkownicy naprawdę postrzegają strukturę witryny. Wprowadzając narzędzie we wczesnym etapie projektu, da się wyłapać i poprawić nawigację oraz etykiety kategorii, co w efekcie podnosi użyteczność i zwiększa efektywność całego serwisu.