Blog ARTNOVA
Dziękujemy za subskrypcję.
Na podany adres email zostało wysłane potwierdzenie zapisu.
OK
Blog ARTNOVA

Testy UX – jak sprawdzić użyteczność projektu

User eXperience (UX)
Hanna Trzeciak
UX Designer

Testy użyteczności (albo inaczej testy UX) są jedną z kluczowych składowych projektowania zorientowanego na użytkownika. Co to właściwie są testy UX i kiedy się je stosuje? W jaki sposób przeprowadzić badanie użyteczności i przede wszystkim jakie korzyści płyną z testowania projektu? Tego dowiesz się w naszym artykule.

 

Co to są testy użyteczności?

Testy użyteczności zaliczają się do jakościowych metod badawczych, które pozwalają nam ocenić jak intuicyjna dla grupy docelowej jest dana strona internetowa. W przeciwieństwie do badań ilościowych, odpowiadających na pytanie „Jak często”, odpowiadają na pytanie „Dlaczego?”. Zazwyczaj korzystamy z nich, gdy chcemy zweryfikować poziom użyteczności projektu i poszukujemy dalszych możliwości rozwoju.

Testy użyteczności aplikacji – obowiązkowy element każdego projektu

Trudno wyobrazić sobie wykreowanie strony internetowej lub aplikacji w oderwaniu od tych, którzy będą się nią posługiwali. Testy użyteczności są nieodłącznym elementem każdego projektu, który cechuje się projektowaniem skoncentrowanym na użytkowniku. Przetestowanie projektu z jednym odbiorcą jest o niebo lepsze od nietestowania. Kto inny ma nam powiedzieć, czy projekt idzie w dobrym kierunku jak nie osoba, która będzie z niego korzystała?

Korzyści testów użyteczności

Dzięki testowaniu projektów, szczególnie w trybie iteracyjnym, zespół projektowy wie, gdzie ma szansę wprowadzić poprawki, które przełożą się na większą wygodę używania, która z kolei prowadzi do większej konwersji.

 

Po przeprowadzeniu testów użyteczności dostaniemy odpowiedź na pytania takie jak:

    • Czy użytkownicy rozumieją cel i funkcje strony lub aplikacji?
    • Czy potrafią korzystać poprawnie z całego zakresu funkcjonalności systemu?
    • Jak radzą sobie z nawigacją, czy potrafią poruszać się po stronie z łatwością?
    • W jakim stopniu problematyczne jest dla nich odnajdywanie informacji?

 

Badacze UX obserwując interakcję użytkowników z systemem mogą wydać opinię oraz rekomendacje na dalsze rozwijanie produktu.

Skutki nieprzeprowadzania testów UX

Testowanie we wczesnych etapach projektu może zniwelować dużo błędów, które w przyszłości mogłyby się przerodzić w skomplikowane problemy powodujące znaczące opóźnienia i straty.

 

Brak testów użyteczności tworzy także ryzyko złego przyjęcia przez grupę docelową. Jeśli produkt nie spodoba się odbiorcom, to biznes niestety również na tym nie skorzysta. Nigdy nie będziemy w stanie wypuścić idealnie zaprojektowanego dzieła, zawsze będą podstawy do ulepszania projektu, nawet jeśli już funkcjonuje na rynku. Ciężko jednak optymalizować produkt, stronę, aplikację, które zupełnie wyminęły się z potrzebami użytkowników i im nie służą.

Rodzaje testów UX

Obecnie mamy bardzo szeroki wybór narzędzi i sposobów na testowanie użyteczności. Niektóre polegają w dużej mierze na umiejętnościach osoby, która przeprowadza i obserwuje badanie, a inne opierają się silnie na zastosowanej technologii. To, jaki rodzaj testów użyteczności wybierzesz do swojego projektu zależy od jego charakteru i środków, jakimi dysponujesz. Zawsze jednak musimy wiedzieć najpierw, co chcemy zbadać, a dopiero potem wybieramy najbardziej odpowiednią metodę.

Zadaniowe testy użyteczności

Zazwyczaj testy użyteczności wykonuje się w formie zadaniowej. To znaczy, że badany dostaje do wykonanie konkretne czynności w systemie. Przykładowe zadania to:

    • Rejestracja konta,
    • Zakupy w sklepie,
    • Odnalezienie strony produktu,
    • Kontakt z firmą za pomocą formularza,
    • Edycja konta.

 

Badacz UX obserwuje jego zachowanie, czyli podejmowane działania, decyzje, reakcje, popełniane błędy, napotkane przeszkody itd. oraz zadaje dodatkowe pytania, które uzupełniają opinię badanego na temat produktu.

Niemoderowane zdalne testy użyteczności

Tańszą i stosunkowo szybszą alternatywą dla zadaniowych testów użyteczności z moderatorem są zdalne testy niemoderowane. Dzisiaj mamy wiele narzędzi online, dzięki którym możemy przeprowadzić ten typ testów. Zaliczają się do nich Lookback, Loop11, usertesting.com, userzoom.com, itd. Jest to opcja przede wszystkim cenna dla zespołów, które nie dysponują większymi środkami i nie mogą sobie pozwolić na własnych badaczy, moderatorów oraz analityków.

 

Jednak ta metoda oprócz zwolenników ma również przeciwników. Testując jakąś stronę poprzez właśnie taki portal nie jesteśmy pewni, że trafimy na respondentów, na których nam zależy. Należy pamiętać, że osoby, które zapisują się na te testy dostają za nie jakieś wynagrodzenie. Może nam się trafić zatem jakiś seryjny respondent, który bierze udział w badaniach, do których zupełnie nie pasuje, tylko żeby dostać punkty.

 

Innym zagrożeniem jest niemożność zadawania pytań uzupełniających przez moderatora. Przez to wyniki badań mogą być niepełne.

Eyetracking / clicktracking

Ten rodzaj badan należy do bardziej zaawansowanych technicznie. Eyetracking polega na rejestrowaniu ruchu gałek ocznych, który pozwala w obiektywny sposób stwierdzić, gdzie badani patrzą. Podczas wykonywania zadania lub przeglądania danej strony możemy widzieć, na czym badany skupia swoją uwagę. Ten sam mechanizm występuje w przypadku clicktrackingu. Podczas badania rejestrowane są wszystkie kliknięcia respondenta.

 

Dzięki tym metodom możemy zaprojektować optymalny układ informacji na stronie lub zweryfikować, czy aktualne rozmieszczenie przyciąga uwagę, tak jak zakładaliśmy.

 

infografika: Testy UX - jak sprawdzić użyteczność projektu.

 

Jak poprawnie zaprojektować test użyteczności?

Planowaniem testów użyteczności zajmują się zazwyczaj badacze UX. Powinni oni podejść indywidualnie do każdego projektu, ponieważ cele badawcze i zakres badania są różne. W zależności, czego chcemy się dowiedzieć w wyniku badań, scenariusz, respondenci i metody będą się różniły.

Określenie celu testów UX

Pierwszym etapem badania jest przygotowanie. Należy zacząć od określenia celów badania, narzędzi badawczych oraz grup docelowych. Cele badawcze będą się różniły w zależności od tego, czego chcemy dowiedzieć się podczas testowania. Celem badawczym może być na przykład zweryfikowanie sposobu dokonywania zakupów w sklepie internetowym lub upewnienie się, że grupa docelowa poprawnie zrozumie ideę nowej aplikacji mobilnej.

Identyfikacja grupy docelowej

Grupa docelowa, to osoby, dla których przeznaczony jest produkt. Testy użyteczności wykonujemy z udziałem przedstawicieli tej właśnie grupy. Dzięki temu wiemy, z jakimi problemami mogą spotkać się dane osoby lub co im się podoba w naszym produkcie. Jeżeli na przykład projektujemy aplikację do śledzenia cyklu menstruacyjnego, to na badania zaprosimy raczej kobiety, które znają się na temacie zdecydowanie lepiej niż mężczyźni.

Scenariusz wykonania testów użyteczności

Kiedy wiadomo już, czego chcemy dowiedzieć się w wyniku testów UX, należy przygotować scenariusz badania, czyli rozpisać zadania, które respondenci będą wykonywali podczas testu.

 

Dzięki trafnym zadaniom będziemy mogli zaobserwować badanych w sytuacjach, które potencjalnie mogą być dla nich problematyczne i odkryć, jak możemy je poprawić.

Czas trwania testu UX

Zazwyczaj na jeden zadaniowy test użyteczności trzeba zarezerwować około godziny razem z pytaniami uzupełniającymi. W zależności od rozległości zadań, czas testu może się różnić.

Idealna liczba użytkowników testujących

Według teorii Jakoba Nielsena, wystarczy 5 respondentów, żeby odkryć około 85% problemów w systemie. Tak naprawdę już po drugim czy trzecim teście, lista problemów napotkanych przez badanych będzie się częściowo powielała. Dlatego w jednej iteracji pięć osób powinno wystarczyć, żeby odkryć większość błędów.

Realizacja testów użyteczności – praktyczne wskazówki

Podczas testów ważne jest, aby moderator zachowywał się w odpowiedni sposób w stosunku do respondenta, tak, aby wynik badań był jak najbardziej prawdziwy. Nie powinien przede wszystkim naprowadzać badanego na odpowiednie rozwiązanie lub okazywać emocji związanych z przebiegiem badania.

 

Czasem jest tak, że moderator jest również osobą zaangażowaną w projektowanie rozwiązania. Ważne w tym wypadku jest zachowanie zimnej krwi, gdy respondent robi zupełnie coś innego, niż sobie zaplanowaliśmy (a taka sytuacja zdarza się bardzo często).

Podsumowanie

Proces projektowy skoncentrowany na użytkownika nie może obejść się bez badań użyteczności. Warto wykorzystywać testy UX na różnych etapach projektu, tak aby jak najwcześniej wykryć problemy i szybko je zniwelować.

 

Testować można już nawet na papierowych prototypach, także nie zwlekaj i testuj!

Hanna Trzeciak
UX Designer
Blog ARTNOVA
Poszerzaj z nami swoją wiedzę na temat UX
Zasubskrybuj nasz newsletter
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments